تازه درون اواخر اشکانیـان بود کـه خط یونانی از مـیان رفت و خط پهلوی جایگزین آن شد و ولخش اول اشکانی (۵۱-۷۸ مـیلادی ) دستور داد که تا اوستای پراکنده را از اطراف و اکناف گرد آورند .
اسطوره های مادینـه
مقام اسطوره ای- الهی زن که تا این دوران همچنان ادامـه یـافته، کوکو آستین شوهرش عکس «پرستش "زن خدایـان" همچنان معمول بوده کـه از آن جمله پرستش آتارگاتیس، مادربزرگ خدایـان را مـی توان نام برد کـه حتی معابدی نیز برایش بنا شده بود.»
ستایش آناهیتا کـه ایرانیـان آن را بـه این نام و سامـیان آن را "نانایـا" یـا آتارگاتیس مـی خواندند، مظهر شخصیت زنان است. کوکو آستین شوهرش عکس به منظور آناهیتا معابدی نام شده است.
وجود مجسمـه های ربه النوع درون قبور شاهان نیز حاکی از اعتقاد و احترام بـه این "زن خدایـان" است.
در مزار شاهان اشکانی درون نسایـا پرتونسا نمونـه ای از مجسمـه های کوچک مرمرینی پیدا شده هست که دلیلی بر اثبات این مدعاست.
ازدواج
«در دوره پارتها، ازدواجهای مختلط رایج شد و در نتیجه قشری از مردم دورگه پدید آمد کـه امتزاج نظرهای مذهبی و اختلاط عقاید آنـها نیز امری احتراز ناپذیر بود». کوکو آستین شوهرش عکس با این وجود حتما در نظر داشت کـه این فرهنگ نوین علی رغم وسعت ٬ فقط درون شـهرها متمرکز بود و در محدوده قشرهای حاکم جامعه متمرکز بود.
تعدد زوجات
سلاطین اشکانی بـه غیر از زن اصلی یعنی ملکه، عده ی کثیری متعه و کنیز کـه اغلب یونانی بودند نیز درون حرمسرا داشتند.
« نـه تنـها پادشاهان اشکانی- کـه به گفته استرابون ، بر اساس آداب و رسوم زنان بسیـاری مـی گرفتند- بلکه سایر شخصیتهای مملکتی نیز متناسب با شرایط موجود و ثروت و بزرگی خود اقدام بـه جمع آوری زنان مـی نمودند.
این عمل علاوه بر نمایش ثروت و توانایی اقتصادی مرد ، شاخص خویشاوندی و بستگی با قبایل و گروه ها و اقوام مختلف مـی گردیده و خود نشان دهنده حمایتهای سیـاسی قبایل مختلف از آن مرد نیز بوده هست .
در این دوره بـه سبب وجود زنان خارجی فراوان کـه دور و بر شاهان و سرداران اشکانی را گرفته بودند ،زنان متین و باوقار ایرانی ترجیح مـی دادند کـه نـه بـه خاطر نداشتن قدرت مقابله از حیث زیبایی و فتانت بلکه بـه خاطر مقایسه نشدن با این گونـه زنان ( کـه به دلایل گوناگون آواره بودن از خانـه و کاشانـه ٬ بی بند و باری و هرزگی پیشـه کرده بودند ) ٬ هرچه بیشتر درون خانـه بمانند .
این عمل آنـها درون نـهایت باعث پدیداری این این اظهارنظر شده هست که «پارتها درون مستور نگاه داشتن زنان – کـه از رسوم شرق است- افراط مـی کرده اند».
«آنچه مورخان درباره محدودیتهای زن درون دوره ی اشکانیـان نوشته اند، غالباً درباره طبقات عالی هست ولی این حکم درون مـیان طبقات پایین کـه پیوسته دربند رفع حوایج مادی زندگی بوده اند، نمـی تواند صادق باشد. درون واقع زنان طبقات پایین الزاماً از همان خصوصیـات آزادی زنان قبل از اشکانیـان درون فعالیتهای اقتصادی و تولید و اجتماعی برخوردار بوده اند»
ازدواج سیـاسی
در این عصر نیز همانند سایر اعصار، زنان عامل تحکیم روابط و دستیـابی بـه اه سیـاسی خاص بوده اند. این گونـه ازدواجها، قاعدتاً با تمـهیدات و زمـینـه چینیـهای خاص سر مـی گرفته و سرباز زدن یکی از طرفین از قبول چنین پیشنـهادی منجر بـه جنگ مـی شده است، چرا کـه نشان دهنده آن بوده کـه طرف رد کننده ٬ تمایلی بـه مـهر و امضای سند دوستی و مودت ندارد.
بسیـار اتفاق مـی افتاده کـه همـین زنانی کـه به دلایل مختلف و برای برآوردن اه گوناگون و بدون رضایت قلبی (یـا با بی تفاوتی) بـه عقد ازدواج بزرگان و اکابر درون مـی آمدند، بعد از سپری عمر خود درون حرمسراها و دست بـه گریبان بودن با انواع مشکلات و عسرتهای حاکم بر این شرایط سرانجام بـه صورت دسته جمعی کشته مـی شدند. این کار بـه آن منظور صورت مـی گرفته کـه احیـانا بعد از شکست درون جنگ زنان بـه دست دشمن نیفتند.
برای مثال تیرداد دوم درون محلی نزدیک جزیره فرات بـه دولت پارت حمله ور شد و چنان فرهاد را غافلگیر کرد کـه او بـه پیروی از مـهرداد اشکانی ٬ همـه زنـهای همخوابه خود را امر بـه کشتن داد که تا هیچیک از آنـها بـه دست دشمن نیفتند و آنگاه فرار را بر قرار ترجیح داد .
ازدواج با محارم
نمونـه: کوکو آستین شوهرش عکس «در سال دوم مـیلادی، فراآتک پنجم(فرهاد پنجم) با مادر خویش موزا عقد ازدواج بست».
رد ازدواج با محارم
با اندک بودن نمونـه های ازدواج با محارم و بخصوص تحت تاثیر یونان و روم بودن شاهان و بزرگان بـه نظر مـی رسد کـه در این دوره، ازدواج با محارم که تا حد منسوخ شدن پیش رفته هست .
نفوذ زنان درون حکومت
زن درون این دوره نقشی درون اداره امور سیـاسی و کارهای مـهم مملکتی نداشته است. اگر هم شاهانی درون این زمان بودند کـه تحت تاثیر زنان بوده اند بـه دلیل عدم استقلال رای و نداشتن قدرت تصمـیم گیری بوده است.
حق زنان درون سلطنت
به نظر مـی رسد درون این دوره بـه علت امتزاج نظرهاو اختلاط عقاید، پایـه های ازدواج هم کفو متزلزل شده هست و اگر هم مورد ی وجود داشته بیشتر بـه دلیل وجود حق وراثت زنان درون امر سلطنت بوده است.
اوضاع اجتماعی زنان
با وجود پرستش ربه النوعها، از اوضاع اجتماعی زنان دوره اشکانی اطلاع چندانی نداریم.
با استناد بـه کتاب "ارداویرفنامـه" مـی توان چنین برداشت نمود کـه در این دوره بـه غیر از رواج کارهای ناپسندی همچون تهمت و دروغ و رشوه خواری و مال مردم خوردن کـه به علت جنگ و تحولات ناشی از آن بوده است، پیمان زناشویی نیز متزلزل گشته و روسپیگری درون حد اعلای خود وجود داشته هست (همچنان کـه لواط نیز درون این دوران رایج بوده هست ). عدم تمکین از شوهر، نزاعهای خانوادگی، سقط جنین، شیر نبه کودکان و رها آنان نیز متداول بوده .
اما دستورات حاکم بر زن دشتان ( زنی کـه دوران عادت ماهانـه را مـی گذراند ) منسوخ بوده است. درنتیجه مـی توان نتیجه گرفت کـه : «مقام زن نزد پارتیـها پست تر از مقام آنـها نزد مادیـها و پارسیـها بوده است».
قابل ذکر هست که درون جایی دیگر و به نقل از ارداویرافنامـه مـی خوانیم : تاثیر کنیزکان و زنان متعش رومـی درون دربار اشکانیـان باعث آن شده کـه زنان ایرانی هم بـه آرایش و آراستن افراطی پرداخته و شوهران را تحقیر کرده و دشنام داده و جوابگویی مـی د و با مردان دیگر مـی رفتند.
دشتان(عادت ماهانـه)
از زمره گناهانی کـه اگر زن مرتکب مـی شد، مرد مـی توانست او را طلاق دهد(به غیر از عقیم بودن، جادوگری و فساد اخلاق) پنـهان نمودن ایـام قاعدگی از شوهرش بوده است.
از زنان حایض درون دوره حیض، حتی انتظار کار و انجام امور خانـه نیز، نمـی رفته هست و نباید دست بـه کار مـی زدند.(گرچه این امر بـه سبب نجس دانستن زنان حایض و ضرورت اجتناب از آنان درون این دوران بوده است).
با مراجعه بـه احکام حاکم بر زن حایض بیشتر مـی توان بـه این موضوع پی برد کـه چرا عادت ماهانـه را بـه «لعنت ماهانـه» تعبیر کرده اند . «به عقیده زرتشتیـان، ماهانـه ای کـه زن مـی بیند اثر اهریمنی هست و از این رو، هر ماه چند روز، اهریمن بـه زن نزدیک مـی شود و او را پلید مـی سازد و چون چنین حالتی درون مرد نیست بنابر این مرد از زن پاک تر و برتر است».
تلقینات مذهبی و اجتماعی، حتی درون خود زنان، ایجاد شبهه روانی نموده هست و این مساله طبیعی کـه نـه تنـها نیروی تخریبی ندارد بلکه سازنده و بارور کننده هست و یکی از رموز خلقت درون حفظ سلامت و حفظ باروری و تولید نسل هست ٬ را برایشان بـه یک مساله شیطانی و شرم آور تبدیل کرده و اسطوره ی فرودستی زن را شکل بخشیده است.
حقوق خانواده
از دیگر مسائل زنان مـی توان از مجازات آنان بـه دست شوهرانشان و یـا پسر و بـه دست پدر یـا برادر اشاره کرد. جنایـاتی کـه برای رفع و رجوع آنـها بـه عدلیـه رجوع نمـی شد چرا کـه به عقیده پارتیـها این نوع جنایـات بـه حقوق عمومـی مربوط نبود.
طلاق
زن قبل از فوت شوهرش نمـی توانست شوهر دیگری انتخاب کند؛ یعنی طلاق جایز نبود ولیکن زن محترم، درون صورت عدم رضایت شوهر خود بـه آسانی طلاق مـی گرفت و مرد فقط درون چهار مورد، مـی توانست زن خود را طلاق بدهد:
1.وقتی کـه زن عقیمـه بود؛
2.اگر بـه جادوگری مـی پرداخت؛
3.هرگاه اخلاقش فاسد بود؛
4. و اگر ایـام قاعده را از شوهر پنـهان مـی کرد.
زن و کار و هنر
زنان درون آن دوران- همچنان- بـه رشتن نخ وبافندگی مشغول بوده اند و علاوه بر آن ،نوازندگی هم از دیگر کارهایی بوده هست که زنان درون این دوران بـه آن مـی پرداخته اند.
زن و جنگ
پارتها، زنان (همخوابه ها کـه اکثراً یونانی بودند و البته دربینشان زنان غیر همخوابه هم بوده) خودرا بـه جنگ مـی بردند ولی برخلاف پارسها زنان عقدی درون خانـه مـی ماندند.اگرچه گاهی نیز ان خود رانیز بـه جنگ مـی بردند.
حضور زنان درون مجامع
در این دوره، همانند ادوار پیشین زنان درون مراسم و مجالس مذهبی درون جوار مردان حضور داشته اند.«ولی بـه طور کلی زنان پارتیـها با مردان نداشتند ولیکن بعضی از ملکه ها بـه طوری کـه از سکه های اشکانی و بعضی آثار دیگر معلوم مـی شود درون مجالس جشن حاضر مـی شدند».
پوشش زنان اشکانی
مـیان لباس مرد و زن دوره اشکانی با حذف زینت آلات مشابهت های بسیـاری دیده مـی شود.
ملکه ها پیراهنی بی آستین، پرچین و بلند و تا پشت پا پوشیده، ضمناً پارچه ای بزرگ مانند چادر شب امروزی کـه کمر اورا پوشانده و درجلو بدن گره زده مـی شده بر تن داشتند.
پیراهن
«زنان عهد اشکانی قبایی که تا زانو برتن مـی د، با شنلی کـه برسر افکنده مـی شد و نیز نقابی داشتند کـه معمولاً بـه پس سر مـی آویختند».
عمامـه
در موزه لوور، نقشی سنگی از زنی هست کـه در پالیمر پیدا شده کـه این زن عمامـه ای جالب برسر دارد عمامـه از چندین رج کلاف حلقه ای بر روی هم چیده شده، تشکیل شده است.
چادر
با خاطر نشان موارد ذکر شده پیرامون پوشش و چادر زنان هخا، «چادر زنان اشکانی بـه رنگهای شاد ارغوانی یـا سفید بوده است».
زینت و آرایش
زنان درون این دوره بسیـار بـه لباس و آرایش و ظاهر خود توجه نشان مـی داده اند کـه حاکی از ارتباط و تاثیر پذیری آنان از تمدن یونانی و رومـی است.
[زنان درون دوره اشکانیـان ( پارتیـان ) کوکو آستین شوهرش عکس]
نویسنده و منبع | تاریخ انتشار: Wed, 18 Jul 2018 12:22:00 +0000